Nga “Lufta dhe paqja” dhe “Ana Karenina” mund të mësojmë shumë për dashurinë, familjen, xhelozinë, luftën, pasurinë dhe dobësitë njerëzore. Por një tjetër burim mësimesh është vetë jeta e autorit të këtyre veprave.
Lev Tolstoi lindi në një familje të pasur të aristokracisë ruse dhe u rrit mes privilegjeve që i ofronte pozita e tij shoqërore. Në rininë e tij jetoi një jetë të trazuar, u përfshi në luftëra, duele dhe bixhoz dhe, siç do ta pranonte më vonë, për vite me radhë jetoi në kundërshtim me parimet që do të përqafonte në pjesën e dytë të jetës.
Por Tolstoi ndryshoi. Përvojat e luftës, varfërisë dhe padrejtësisë e shtynë të vinte në pikëpyetje bindjet e tij të hershme dhe të kërkonte një mënyrë tjetër jetese. Nga ky transformim personal mund të nxirren disa mësime që mbeten aktuale edhe sot.
1. Mbajeni mendjen të hapur
Një nga tiparet më të veçanta të Tolstoit ishte gatishmëria për të ndryshuar bindjet e tij.
Përvoja në Luftën e Krimesë e përballi drejtpërdrejt me brutalitetin e luftës dhe ndikoi në qëndrimin e tij të mëvonshëm pacifist. Më pas, gjatë një qëndrimi në Paris, dëshmoi një ekzekutim publik që e tronditi thellë.
Këto përvoja e shtynë të vinte në dyshim jo vetëm luftën, por edhe institucionet dhe autoritetin shtetëror. Tolstoi nuk mbeti peng i ideve me të cilat ishte rritur. Përkundrazi, ai i rishikoi ato vazhdimisht.
Mësimi është i thjeshtë: të ndryshosh mendim pas një përvoje të re nuk është dobësi, por shenjë e një mendjeje të hapur.
2. Përpiquni të kuptoni jetën e të tjerëve
Tolstoi ishte një aristokrat, por gjatë viteve të tij të mëvonshme u afrua gjithnjë e më shumë me jetën e fshatarëve dhe punëtorëve.
Ai veshi rroba të thjeshta, punoi në tokë dhe ndihmoi në punët fizike në pronën e tij. Përmes këtyre përvojave kërkonte të kuptonte më mirë jetën e njerëzve që ndodheshin shumë larg botës së privilegjuar ku ishte rritur.
Sigurisht, marrëdhënia e tij me fshatarësinë nuk ishte pa kontradikta. Megjithatë, për Tolstoin kontakti i drejtpërdrejtë me njerëzit e tjerë ishte mënyrë për të kapërcyer distancën mes klasave shoqërore.
Empatia nuk ndërtohet vetëm duke dëgjuar për jetën e dikujt tjetër, por edhe duke u përpjekur ta kuptosh atë nga afër.
3. Mos u mjaftoni vetëm me fjalët, bëni diçka
Tolstoi nuk donte që idetë e tij të mbeteshin vetëm në libra.
Në vitet e urisë në Rusi, ai u angazhua drejtpërdrejt për të ndihmuar njerëzit që po vuanin. Gjatë krizës së urisë të viteve 1873-1874, ai ndërpreu përkohësisht punën mbi “Ana Karenina” për t’u marrë me organizimin e ndihmës.
Edhe gjatë urisë së viteve 1890 ai u angazhua për një periudhë të gjatë në ndihmën humanitare dhe mbledhjen e fondeve.
Për të, vuajtja reale e njerëzve nuk mund të priste përfundimin e një romani. Ndonjëherë përgjegjësia ndaj jetës reale duhet të ketë përparësi ndaj suksesit personal.
4. Mësoni të jetoni më thjeshtë
Pas krizës së thellë shpirtërore që përjetoi në vitet 1870, Tolstoi nisi të largohej nga feja institucionale dhe të ndërtonte një filozofi personale të bazuar te jeta e thjeshtë, puna dhe morali.
Ai hoqi dorë nga alkooli dhe duhani dhe u bë vegjetarian. Gjithnjë e më shumë e kritikoi luksin, pasurinë dhe mënyrën e jetesës së aristokracisë.
Idetë e tij për një jetë më të thjeshtë ndikuan edhe përtej Rusisë. Filozofia e Tolstoit mbi mosdhunën dhe jetën e thjeshtë pati ndikim të rëndësishëm te Mahatma Gandhi.
Të jetosh thjeshtë, sipas Tolstoit, nuk do të thoshte të kesh më pak jetë, por të dallosh më qartë se çfarë ka vërtet rëndësi.
5. Pranoni kontradiktat tuaja
Ndoshta ky është një nga mësimet më njerëzore që na lë Tolstoi.
Shkrimtari predikonte dashurinë, barazinë dhe thjeshtësinë, por marrëdhënia e tij me bashkëshorten, Sofia Tolstajan, ishte shpesh e tensionuar. Ai kritikonte pasurinë, ndërsa vazhdonte të jetonte në një pronë të madhe dhe nuk u shkëput plotësisht nga privilegjet e jetës aristokratike.
Megjithatë, ai bëri edhe hapa konkretë për t’iu kundërvënë këtij privilegji. Në vitet 1890 hoqi dorë nga të drejtat e autorit për një pjesë të konsiderueshme të veprave të tij.
Jeta e tij nuk ishte një histori e përsosmërisë, por e një përpjekjeje të vazhdueshme për t’u përballur me kontradiktat e veta.
Njeriu nuk ka nevojë të jetë i përsosur për të ndryshuar.
6. Mos harroni punën me duar
Për Tolstoin, puna fizike ishte një mënyrë për të ruajtur ekuilibrin mes mendjes dhe trupit.
Edhe kur ishte një nga shkrimtarët më të famshëm në botë, ai punonte në tokë, priste dru, merrej me vegla dhe bënte vetë këpucë. Vizitorët që shkonin në Yasnaya Polyana për të takuar autorin e famshëm shpesh e gjenin duke bërë punë artizanale.
Për të, puna me duar nuk ishte humbje kohe, por një mënyrë për t’u shkëputur nga abstraksioni i jetës intelektuale dhe për të qëndruar i lidhur me realitetin.
Në një epokë kur një pjesë e madhe e kohës sonë kalon para ekraneve, ky mësim tingëllon veçanërisht aktual: ndonjëherë mendja ka nevojë të pushojë duke i dhënë trupit diçka konkrete për të bërë.
Jeta e Tolstoit ishte po aq e ndërlikuar sa personazhet e romaneve të tij. Ai nuk arriti të jetonte gjithmonë sipas parimeve që predikonte, por pikërisht kjo e bën rrugëtimin e tij kaq njerëzor.
Nga një aristokrat i privilegjuar dhe i dhënë pas kënaqësive të jetës, ai u shndërrua në një prej mendimtarëve më të fuqishëm moralë të kohës së tij. Historia e tij na kujton se ndryshimi personal nuk është një moment i vetëm, por një proces i gjatë, i mbushur me dyshime, gabime dhe përpjekje për të jetuar më mirë./KultPlus.com
