Shkup, 11 tetor Zhurnal.mk – Truri i njeriut ka një aftësi pothuajse të pakufizuar për të mësuar, por vëmendja jonë ka kufijtë e saj. Në një kohë kur njoftimet, videot e shkurtra dhe kërkimi i vazhdueshëm i kënaqësisë së menjëhershme janë bërë pjesë e përditshmërisë, vëmendja po shndërrohet në një nga burimet më të rrezikuara të njeriut modern.
Neuropsikologia klinike Tina Vaskov, gjatë një interviste në emisionin televiziv “Triling”, foli për funksionimin e trurit, ndryshimin e zakoneve, stresin kronik dhe ruajtjen e shëndetit mendor.
Mesazhi i saj kryesor është se kuptimi i jetës nuk duhet kërkuar te hedonizmi dhe ndjenja kalimtare e kënaqësisë, por te qëllimi, aktivitetet që na përmbushin, marrëdhëniet që ndërtojmë dhe gjurma që lëmë pas.
Sipas Vaskov, truri është krijimi më i përsosur i natyrës. Kapaciteti i tij për të mësuar është pothuajse i pakufizuar, ndërsa aftësia për të ruajtur vëmendjen ka kufijtë e vet.
Sa herë që mësojmë diçka të re, aktivizohen rrjete të lidhjeve nervore. Kjo ndryshon jo vetëm mënyrën se si funksionon truri, por edhe strukturën e tij.
Kjo aftësi njihet si plasticiteti i trurit. Ajo i mundëson njeriut të mësojë, të përshtatet dhe të ndryshojë gradualisht zakonet e krijuara.
Kur dikush dëshiron të heqë dorë nga një zakon i dëmshëm, nuk mjafton vetëm një vendim i çastit. Lidhjet e vjetra nervore duhet të dobësohen gradualisht, ndërsa në vend të tyre duhet të ndërtohen modele të reja të sjelljes.
Kjo do të thotë se zakonet mund të ndryshohen, por procesi kërkon kohë, përsëritje dhe këmbëngulje.
Vaskov paralajmëron se njeriu modern gjithnjë e më shumë po e kërkon kuptimin e jetës te hedonizmi, kënaqësia, rehatia dhe shpërblimi i menjëhershëm.
Kënaqësia shoqërohet me çlirimin e dopaminës në tru dhe krijon ndjesinë se po ndihemi mirë. Por kjo ndjesi, në vetvete, nuk i përgjigjet pyetjes nëse ajo që bëjmë ka vërtet vlerë.
Qëllimi i jetës është diçka më e thellë. Ai ndërtohet përmes punës që na përmbush, marrëdhënieve me njerëzit e tjerë, zhvillimit personal dhe kontributit që lëmë pas.
Prandaj, një jetë me kuptim nuk është domosdoshmërisht një jetë pa vështirësi. Është një jetë në të cilën njeriu e di pse bën diçka dhe çfarë dëshiron të ndërtojë.
Informacioni i tepërt po e lodh mendjen e njeriut modern
Njeriu i sotëm përballet çdo ditë me një sasi të madhe informacioni. Njoftimet, rrjetet sociale dhe videot e shkurtra kërkojnë vazhdimisht vëmendjen e tij.
Sipas Vaskov, mendja e njeriut nuk është e projektuar për një mbingarkesë të tillë informative. Kur vëmendja kalon vazhdimisht nga një përmbajtje te tjetra, rritet lodhja mendore dhe zvogëlohet aftësia për përqendrim të thellë.
Kësaj i shtohen stresi i përditshëm, kriza ekonomike, varfëria dhe faktorët gjenetikë. Të gjithë këta mund të ndikojnë në shfaqjen e depresionit dhe çrregullimeve të tjera të shëndetit mendor.
Megjithatë, sipas saj, një zhvillim pozitiv është vetëdijesimi më i madh për shëndetin mendor. Njerëzit po i njohin më lehtë problemet me të cilat përballen dhe po tregohen më të gatshëm të kërkojnë ndihmë profesionale.
Jetojmë në kushte të stresit kronik, por mënyra se si reagojmë varet edhe nga bindjet tona dhe nga kuptimi që u japim ngjarjeve.
Vaskov thekson se një person me pjekuri mendore nuk i mohon vështirësitë. Ai i pranon ato, përshtatet dhe ndërton qëndrueshmëri psikologjike, e njohur edhe si reziliencë.
Kjo përfshin edhe gatishmërinë për të kërkuar mbështetje nga familja, miqtë ose profesionistët kur barra bëhet tepër e rëndë.
Në të njëjtën kohë, Vaskov nënvizon se jo çdo përvojë negative ose e pakëndshme duhet të cilësohet automatikisht si traumë. Përvojat e vështira janë pjesë e jetës, ndërsa aftësia për t’u përballur me to është një element i rëndësishëm i pjekurisë psikologjike.
Rritja e numrit të të rinjve që kërkojnë ndihmë psikologjike është shqetësuese
Vëmendje të veçantë kërkon numri në rritje i të rinjve që kanë nevojë për ndihmë psikologjike.
Vaskov konsideron se një pjesë të përgjegjësisë e mbajnë të rriturit dhe shoqëria. Dhuna në media, ndëshkimi fizik, përdorimi i parakohshëm i telefonave celularë dhe qasja e lehtë në substanca të dëmshme po normalizohen gradualisht.
Fëmijët përvetësojnë modelet e sjelljes që shohin përreth tyre. Për këtë arsye, kujdesi për shëndetin e tyre mendor nuk mund të kufizohet vetëm te reduktimi i kohës para ekraneve. Nevojiten modele të ndryshme familjare, arsimore dhe shoqërore.
Duke iu referuar mendimit të profesorit të ndjerë Metodij Çepreganov, Vaskov theksoi se mendjengushtësia, vaniteti, primitivizmi dhe mënyra paranojake e të menduarit mund të jenë pengesa serioze për zhvillimin e një shoqërie.
Sipas saj, sjelljet primitive nuk janë dukuri të largëta apo abstrakte. Ato shfaqen në përditshmëri, në komunikimin publik dhe në mënyrën se si sillemi me njëri-tjetrin.
