Shkup, 11 tetor Zhurnal.mk – Për disa, festa e 11 Tetorit do të thotë fundjavë e zgjatur, ndërsa për të tjerët ditë pune në arkë, spital, restorant apo pas timonit. Puna gjatë kësaj dite ngre dy çështje të veçanta për pagën: kompensimin për festën shtetërore dhe shtesën për punën të dielën.
Këtë vit, 11 Tetori bie të dielën, ndërsa sipas programit zyrtar edhe e hëna, 12 tetor, është ditë jopune. Për këtë arsye, gjatë përllogaritjes së pagës duhet të dallohen orët e punuara, shtesat përkatëse dhe kompensimi për festën, kur ai parashikohet.
Lidhja e Sindikatave të Maqedonisë (LSM) i referohet nenit 24 të Marrëveshjes së Përgjithshme Kolektive për sektorin privat në fushën e ekonomisë, sipas të cilit punëtori që punon gjatë një feste shtetërore ka të drejtë në kompensimin që do t’i takonte sikur të mos punonte, si dhe në pagën për orët e punuara, të rritur për 50 për qind. Marrëveshja parashikon që shtesat nuk e përjashtojnë domosdoshmërisht njëra-tjetrën.
Për punëtorët që bëjnë pjesë në kategoritë e lejuara të punës të dielën, neni 134 i Ligjit për Marrëdhëniet e Punës parashikon shtesë prej së paku 50 për qind për çdo orë të punuar, përveç rasteve kur është përcaktuar një përqindje më e lartë. Këta punëtorë kanë të drejtë edhe për pushim javor brenda shtatë ditëve të ardhshme.
Në sektorin publik, neni 16 i Marrëveshjes së Përgjithshme Kolektive parashikon gjithashtu shtesë prej 50 për qind për punën të dielën dhe rritje prej 50 për qind për orët e punuara gjatë festave, krahas kompensimit kur ai u takon punëtorëve. Duhet të merren parasysh edhe të drejtat më të favorshme të përcaktuara me marrëveshjet kolektive përkatëse.
Në sektorin e tregtisë zbatohet një regjim i veçantë. Për punëtorët që bëjnë pjesë në përjashtimet e lejuara për punë të dielave dhe gjatë festave, parashikohet shtesë prej së paku 100 për qind. Për këtë arsye, përllogaritja e pagës së tyre nuk duhet të bëhet automatikisht sipas modelit të përgjithshëm.
Modeli 1: Festa +50% dhe e diela +50%
Ky model përdoret kur punëtorit i takojnë të dyja shtesat, nga 50 për qind secila.
Përshkrimi 150 den/orë 200 den/orë 250 den/orë 300 den/orë
Paga për 8 orë 1.200 1.600 2.000 2.400
Festa +50% 600 800 1.000 1.200
E diela +50% 600 800 1.000 1.200
Gjithsej me shtesa 2.400 3.200 4.000 4.800
Kompensimi, nëse takon* 1.200 1.600 2.000 2.400
Gjithsej me kompensim* 3.600 4.800 6.000 7.200
Modeli 2: Festa +100% dhe e diela +100%
Ky model zbatohet vetëm kur regjimi përkatës parashikon të dyja shtesat e veçanta prej 100 për qind. Një skemë e tillë për një të diel që përkon me festë shtetërore është paraqitur për sektorin e tregtisë në buletinin profesional “Paga – nëntor 2025” të kompanisë “Eurokonsalt Plus”.
Përshkrimi 150 den/orë 200 den/orë 250 den/orë 300 den/orë
Paga për 8 orë 1.200 1.600 2.000 2.400
Festa +100% 1.200 1.600 2.000 2.400
E diela +100% 1.200 1.600 2.000 2.400
Gjithsej me shtesa 3.600 4.800 6.000 7.200
Kompensimi, nëse takon* 1.200 1.600 2.000 2.400
Gjithsej me kompensim* 4.800 6.400 8.000 9.600
Në të dy modelet është supozuar se kompensimi takon dhe është i barabartë me pagën bazë për tetë orë. Kjo nuk do të thotë se çdo punëtor ka automatikisht të drejtë për një pagesë shtesë ditore më 11 Tetor.
Kompensimi ka bazën e vet të përllogaritjes. Në sektorin privat, marrëveshja kolektive i referohet pagës mesatare të 12 muajve të fundit. Nëse kompensimi nuk i takon punëtorit për ditën konkrete, merret parasysh shuma e paraqitur në rreshtin “Gjithsej me shtesa”.
Të gjitha shumat në tabela janë bruto, para zbritjes së kontributeve dhe tatimit. Përqindjet llogariten mbi të njëjtën bazë, pa shumëzim të njëpasnjëshëm. Puna e natës, orët jashtë orarit dhe shtesat e tjera nuk janë përfshirë në këta shembuj.
Kontrolloni veçmas 11 dhe 12 Tetorin
Kompensimi përcaktohet sipas detyrimeve të punës dhe dispozitave ligjore që zbatohen për punëtorin. Për ndërrimet e 11 dhe 12 tetorit, kërkoni një përllogaritje të veçantë që tregon orët e punuara, shtesat e njohura dhe ditën për të cilën është llogaritur kompensimi.
Kompensimi që tashmë është përfshirë në pagën mujore nuk duhet të shtohet përsëri.
Punëdhënësi është i detyruar të lëshojë një përllogaritje me shkrim të pagës gjatë pagesës. Në të duhet të kontrollohen orët e punuara, baza e përllogaritjes, përqindjet dhe kompensimet.
Ku të paraqisni ankesë nëse nuk paguheni siç duhet?
Nëse dyshoni se ju është shkelur një e drejtë nga marrëdhënia e punës, fillimisht kërkoni nga punëdhënësi një shpjegim me shkrim dhe ruani fletëpagesën, orarin e punës dhe evidencën e orëve të punuara.
Mund t’i drejtoheni Inspektoratit Shtetëror të Punës, përmes faqes zyrtare dit.gov.mk, në adresën elektronike [email protected] ose në numrin e telefonit 02/3 224 504. Në ankesë duhet të shënoni emrin e punëdhënësit, adresën e saktë dhe pagesën për të cilën pretendoni se nuk është bërë siç duhet.
Lidhja e Sindikatave të Maqedonisë pranon ankesa edhe në adresën elektronike [email protected]. Gjithashtu, mundëson raportimin anonim përmes aplikacionit “SSM – të drejtat e mia të punës”. Ndihma juridike falas është në dispozicion për anëtarët e sindikatave të bashkuara në LSM.
