Shkup, 2 korrik – Mesazhi kyç nga Ministria e Financave mbetet se për reformën e sistemit pensional nuk është marrë asnjë vendim përfundimtar, se analizat nga Banka Botërore dhe FMN‑ja ende nuk janë dorëzuar dhe se për këtë do të vendosë Qeveria. Ndërkohë, fokusi mbetet te ruajtja e stabilitetit fiskal, përballimi i sfidave demografike dhe harmonizimi i politikave ekonomike me standardet evropiane, raporton Vecer, transmeton Zhurnal.
Në Maqedoni sërish po hapet çështja e mundësisë për ndryshime në sistemin pensional, përfshirë edhe rritjen eventuale të moshës së pensionimit, pasi Qeveria u ka dhënë FMN‑së dhe Bankës Botërore autorizim të kryejnë analizë të detajuar të gjendjes së fondit pensional dhe të japin rekomandime për reforma të ardhshme.
Ministrja e Financave, Gordana Dimitrieska‑Kochoska, duke iu përgjigjur pyetjeve të gazetarëve pas raportit për punën e kryer në dy vitet e fundit, deklaroi se aktualisht nuk ekziston asnjë vendim zyrtar për ndryshimin e kushteve të pensionimit dhe se procesi është ende në fazë analize. Ajo theksoi se rekomandimet e institucioneve ndërkombëtare nuk do të nënkuptojnë automatikisht pranimin e tyre nga Qeveria. Shteti, tha ajo, ka pranuar që FMN‑ja dhe Banka Botërore të kryejnë analizë të sistemit pensional për të marrë një pasqyrë më të qartë për gjendjen e shtyllës së parë dhe të dytë pensionale, si dhe për qëndrueshmërinë afatgjatë të sistemit, por vendimet përfundimtare do të varen nga vlerësimet e Qeverisë.
Ministrja theksoi se një nga drejtimet e mundshme që mund të dalin nga analizat është rritja e moshës së pensionimit, por shtoi se kjo është vetëm pritje, jo rekomandim i konfirmuar. Ajo theksoi se personalisht mendon se nuk duhet të ketë detyrim për zhvendosjen e moshës, por sistem që do të mundësojë më shumë fleksibilitet dhe të drejtë zgjedhjeje për qytetarët.
Sipas saj, ata që duan dhe janë të aftë të vazhdojnë të punojnë duhet ta kenë këtë mundësi, ndërsa ata që duan të dalin në pension sipas rregullave aktuale nuk duhet të detyrohen të zgjasin më tej jetën e punës. Në këtë kontekst, ajo theksoi se “duhet të jepet opsion që secili vetë të vendosë çfarë do të bëjë më tej”, duke theksuar se profesione të ndryshme kanë kushte të ndryshme pune dhe se nuk është e njëjtë të punosh në kushte të rënda dhe të lehta.
Rreziku kryesor strukturor për sistemin pensional, sipas ministres, mbetet demografia. Ajo paralajmëroi se plakja e popullsisë dhe zvogëlimi i popullsisë aktive paraqesin sfidë serioze afatgjatë jo vetëm për Maqedoninë, por edhe për Evropën. Siç theksoi, FMN‑ja tashmë vëren se pikërisht lëvizjet demografike do të jenë barra më e madhe për fondin pensional në të ardhmen, dhe nëse nuk përmirësohen trendet, efektet negative do të bëhen më të theksuara në afat të gjatë. Ajo shtoi se, megjithëse në afat të mesëm ekzistojnë mekanizma për stabilizimin e buxhetit dhe financave publike, demografia mbetet faktor që mund të rrezikojë qëndrueshmërinë afatgjatë të sistemit.
Ministrja informoi se për vitin 2026 në buxhet janë planifikuar 19,6 miliardë denarë për transfer në shtyllën e dytë pensionale, duke theksuar se këto mjete janë të planifikuara dhe të siguruara plotësisht me ribalancin e buxhetit për vitin 2026. Ajo sqaroi se analizat e institucioneve ndërkombëtare do të përfshijnë funksionimin e të dy shtyllave pensionale, me qëllim vlerësimin e efikasitetit, qëndrueshmërisë financiare dhe nevojave të mundshme për reformë.
Në pjesën e politikës fiskale, Dimitrieska‑Kochoska theksoi se Qeveria është përballur me nevojën për masa antikrizë, veçanërisht në lidhje me çmimet e karburanteve, duke ulur një pjesë të akcizave. Ajo theksoi se efekti i këtyre masave në buxhet është rreth 1,5 deri në 1,6 miliardë denarë, por se matja e saktë e të gjitha pasojave është e vështirë për shkak të faktorëve të ndryshëm, përfshirë ndryshimet në konsum dhe ndikimin e tregtisë ndërkufitare. Sipas saj, një pjesë e qytetarëve nga vendet fqinje kanë shfrytëzuar çmimet më të ulëta të karburanteve në Maqedoni, gjë që e vështirëson llogaritjen e saktë të efekteve mbi të ardhurat.
Ajo theksoi se arkëtimi i tatimeve dhe doganave po zhvillohet në mënyrë stabile dhe sipas planit, duke shënuar rritje të të ardhurave krahasuar me periudhat e mëparshme. Në kontekstin e politikës tatimore, ministrja sqaroi se nuk ka shumë hapësirë për ndryshime në strukturën e TVSH‑së për shkak të rregullave dhe direktivave evropiane, të cilat parashikojnë numër të kufizuar normash dhe kornizë fiskale që duhet të respektohet nëse vendi dëshiron të avancojë drejt anëtarësimit në BE.
Sa i përket tatimit minimal global, ajo informoi se tashmë po zbatohen ndryshime në përputhje me rregullat e OECD‑së dhe se po punohet për lehtësimin e procesit të raportimit për kompanitë multinacionale, me qëllim shmangien e problemeve administrative dhe komplikimeve me shtetet e origjinës së kompanive.
Në lidhje me financat publike, ministrja vlerësoi se në dy vitet e fundit është arritur stabilizim fiskal, disiplinë në shpenzime dhe përmirësim të treguesve ekonomikë. Ajo theksoi se borxhi publik është ulur në 58,9 për qind të BPV‑së dhe se shteti në të njëjtën periudhë ka shlyer 4,4 miliardë euro borxh, duke siguruar njëkohësisht mjete për investime, projekte kapitale dhe financim të rregullt të detyrimeve ndaj qytetarëve dhe ekonomisë. Sipas saj, ky qasje tregon se fokusi është vendosur te stabiliteti afatgjatë, jo te masat populiste afatshkurtra.
Dimitrieska‑Kochoska theksoi se Qeveria po punon në reforma më të gjera në financat publike, digjitalizimin e proceseve dhe luftën kundër ekonomisë gri, si dhe në përmirësimin e klimës së biznesit. Ajo theksoi se reforma agjenda tashmë po sjell rezultate dhe se disa hapa reformues janë realizuar, gjë që ka kontribuar edhe në qasjen te mjetet nga Plani Evropian për Rritje. Sipas saj, ekonomia në periudhën e fundit shënon norma më të larta rritjeje, inflacioni është stabilizuar krahasuar me periudhën e krizës, dhe pagat po rriten, gjë që tregon për rimëkëmbje graduale ekonomike. përcjell Zhurnal.mk .
