Administrata e Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, thuhet se po bën presion që ish-kryeministri hungarez Viktor Orban të bëhet Sekretari i Përgjithshëm i ardhshëm i Kombeve të Bashkuara. Sipas një raporti të Wall Street Journal , i cili citon burime nga tre vende, zyrtarët amerikanë ia kanë sugjeruar idenë Orbanit dhe e kanë inkurajuar atë të hyjë në garë.
Sipas gazetës, Uashingtoni beson se kandidatura e tij mund të fitojë mbështetje si nga Rusia ashtu edhe nga Kina, duke e bërë atë potencialisht një kandidat të pranueshëm për tre fuqitë e mëdha. Burime në Shtetet e Bashkuara dhe një vend tjetër thonë se kur Uashingtoni, Moska dhe Pekini arrijnë një marrëveshje për një çështje në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, ata zakonisht mund të sigurojnë që ajo të kalojë.
Një zyrtar i Departamentit të Shtetit të SHBA-së pranoi se ideja fillimisht dukej jorealiste, por beson se Orban mund të fitonte mbështetje të konsiderueshme në Këshillin e Sigurimit. Sipas vlerësimit të tij, tetë nga 15 anëtarët do ta mbështesnin kandidaturën e tij pa vështirësi të mëdha dhe është e mundur që ai të merrte deri në dhjetë vota.
Megjithatë, raporti nuk citon një premtim zyrtar mbështetjeje nga asnjë vend.
Cili do të jetë reagimi i Britanisë dhe Francës?
Një pyetje kyçe është se si do të reagonin Britania dhe Franca, anëtare të përhershme të Këshillit të Sigurimit me të drejtë vetoje. Sipas raportit, ekziston mundësia që Londra dhe Parisi të mos e bllokojnë kandidaturën nëse ajo merr mbështetje nga shumica e anëtarëve dhe tre anëtarët e tjerë të përhershëm – Shtetet e Bashkuara, Rusia dhe Kina.
As qeveritë britanike dhe as ato franceze nuk kanë marrë deri më tani një qëndrim zyrtar për një skenar të tillë.
Sipas burimeve të cituara në raport, emri i Orbanit është përmendur vazhdimisht në diskutimet midis zyrtarëve amerikanë se kush do të ishte kandidati i preferuar për sekretarin e përgjithshëm të ardhshëm të OKB-së. Zyrtarët amerikanë thuhet se thanë se po kërkonin “dikë si Orban” dhe homologët e tyre kinezë dhe rusë ranë dakord me këtë ide.
Zyrtarët amerikanë thuhet se kontaktuan Orbanin për të parë nëse ai ishte i interesuar për pozicionin. Sipas raportit, ai ishte i hapur për propozimin, por kishte rezerva për shkak të identitetit të tij politik si nacionalist.
Orban thuhet se ngurron të shpallë kandidaturën e tij derisa të jetë i sigurt se ka një shans real për të fituar. Ai nuk pranoi të komentojë mbi këto akuza.
Pse e mbështeti Trump Orbanin?
Një zyrtar i Departamentit të Shtetit të SHBA-së e përshkroi Orbán-in si “një kandidat ideal për konservatorët e lëvizjes MAGA”. Ai përmendi kundërshtimin e tij ndaj imigracionit masiv dhe OJQ-ve liberale, si dhe përplasjet e tij me qendrat me ndikim të pushtetit në gjyqësorin dhe median hungareze.
Gjatë sundimit të tij të gjatë, Orbán shpesh hyri në konflikte me Bashkimin Evropian, ndërkohë që forcoi njëkohësisht marrëdhëniet me Kinën.
Trump mbështeti Orbanin gjatë zgjedhjeve hungareze në prill, dhe zëvendëspresidenti i SHBA-së J.D. Vance gjithashtu mori pjesë në fushatë.
Sipas një burimi tjetër të njohur me iniciativën, Trump dhe Vance pritet të mbështesin Orbanin në garën për sekretar të përgjithshëm të OKB-së nëse ai vendos të kandidojë. Burimi shtoi se çdo njoftim zyrtar mund të presë deri pas zgjedhjeve të mesit të mandatit në SHBA.
Një përfaqësues tjetër, nga një vend i paidentifikuar, vlerësoi se grupi aktual i kandidatëve potencialë përbëhet kryesisht nga njerëz nga burokracia dhe diplomacia ndërkombëtare. Sipas këtij vlerësimi, Orban do të sillte një qasje të ndryshme – atë të një udhëheqësi politik të mësuar të ushtrojë drejtpërdrejt pushtetin e tij.
Shqetësime rreth afërsisë me Moskën dhe Pekinin
Një zyrtar amerikan vlerësoi se Orban ka pikëpamje ideologjike të ngjashme me ato të kërkuara nga administrata Trump, di si të merret me opozitën politike dhe nuk do të frikësohej nga establishmenti i OKB-së.
Por raporti ngre gjithashtu shqetësime se emërimi i tij mund ta shndërrojë postin e sekretarit të përgjithshëm të OKB-së në një pozicion nga i cili do të mbroheshin interesat e presidentit rus Vladimir Putin dhe udhëheqësve të tjerë autoritarë.
Marrëdhëniet e tij me Moskën dhe Pekinin, si dhe polemikat rreth politikave të tij në Hungari, ka të ngjarë të vihen nën shqyrtim të shtuar nëse ai do të hynte zyrtarisht në garë.
Midis kandidatëve potencialë është diplomatja e Emirateve të Bashkuara Arabe, Lana Nusseibeh, kandidatura e së cilës thuhet se po fiton vrull. Ajo pritet t’u përgjigjet pyetjeve para votimit të ardhshëm joformal në Këshillin e Sigurimit, i planifikuar për 28 tetor, për të vlerësuar mbështetjen për kandidatët.
Ende nuk dihet nëse emri i Orbanit do të jetë në fletën e votimit dhe është e mundur që kandidatë të tjerë t’i bashkohen garës.
Mandati i Sekretarit të Përgjithshëm aktual të OKB-së, Antonio Guterres, përfundon më 31 dhjetor 2026.
