Shqipëria renditet mes vendeve me tkurrjen më të fortë të popullsisë në botë gjatë periudhës 2000–2025, sipas të dhënave të Fondit Monetar Ndërkombëtar. Në listën e 24 vendeve me rënien më të madhe demografike, Shqipëria pozicionohet në vendin e 10-të, me një ulje prej 13% të popullsisë në 25 vitet e fundit.
Ky tregues e vendos vendin përpara disa shteteve të rajonit dhe shumë afër vendeve që historikisht janë përballur me emigracion masiv dhe plakje të popullsisë, si Serbia, Kroacia dhe Maqedonia e Veriut.
Fenomeni nuk është i izoluar vetëm në Shqipëri. I gjithë rajoni i Ballkanit po përjeton një krizë të heshtur demografike, por ritmi shqiptar mbetet ndër më të lartët.
Shqipëria, mes vendeve më të goditura në Ballkan
Në rajon, vetëm Serbia rezulton me të njëjtin trend negativ të afërt, me një rënie prej 13%, ndërsa Kroacia ka humbur 12% të popullsisë dhe Maqedonia e Veriut 10%.
Krahasuar me fqinjët, Shqipëria ka një ritëm më të lartë tkurrjeje edhe se Greqia, e cila ka humbur vetëm 4% të popullsisë në të njëjtën periudhë, pavarësisht krizës së thellë ekonomike të viteve të fundit.
Ky kontrast tregon se problemi shqiptar nuk lidhet vetëm me ekonominë, por me një kombinim faktorësh strukturorë: emigracion i vazhdueshëm, rënie e lindjeve dhe plakje progresive e popullsisë.
Në aspektin rajonal, Shqipëria po humbet popullsi më shpejt se pothuajse çdo vend tjetër i Ballkanit Perëndimor.
Pse po bie popullsia shqiptare?
Shkaku kryesor mbetet emigracioni. Që nga fillimi i viteve 2000, qindra mijëra shqiptarë janë larguar drejt vendeve të Bashkimit Evropian, kryesisht në Itali, Gjermani dhe Mbretëri të Bashkuar.
Një tjetër faktor është rënia e lindshmërisë. Familjet shqiptare po bëhen më të vogla, ndërsa mosha mesatare për lindjen e fëmijës së parë është rritur ndjeshëm. Po ashtu, Shqipëria po përjeton plakje të popullsisë, që do të thotë më shumë pensionistë dhe më pak të rinj aktivë në tregun e punës.
Ky kombinim po krijon një presion të madh mbi ekonominë dhe sistemet sociale. Ironia është se Shqipëria po përjeton një fazë relativisht të mirë ekonomike. Sipas vetë FMN-së, vendi ka një nga ritmet më të larta të rritjes ekonomike në Evropë, i nxitur nga turizmi, ndërtimi dhe konsumi i brendshëm. Por kjo rritje nuk po mjafton për të frenuar largimin e qytetarëve.
Ekspertët e lidhin këtë me cilësinë e zhvillimit ekonomik: rritja ekziston, por nuk përkthehet gjithmonë në paga konkurruese, siguri sociale apo perspektivë afatgjatë për të rinjtë. Kjo shpjegon pse edhe në periudha rritjeje ekonomike, emigracioni vazhdon.
Çfarë rrezikon Shqipëria?
Rënia e popullsisë prek drejtpërdrejt tregun e punës. Më pak të rinj do të thotë më pak fuqi punëtore dhe më pak produktivitet në ekonomi.
Po ashtu, sistemi i pensioneve bëhet më i brishtë, pasi raporti mes kontribuuesve dhe përfituesve përkeqësohet. Një tjetër problem është boshatisja e zonave rurale. Fshatra të tëra po humbin banorët, duke sjellë braktisje të tokave dhe tkurrje të aktivitetit ekonomik lokal.
Në plan afatgjatë, kjo mund të ndikojë edhe në zhvillimin urban, arsimin dhe sistemin shëndetësor.
Rajoni po humbet njerëz, por Shqipëria më shpejt
Nëse Ballkani po përjeton një krizë demografike, Shqipëria duket se është ndër epiqendrat e saj.
Ndryshe nga vende si Polonia apo Hungaria, të cilat kanë nisur politika agresive për të stimuluar lindjet dhe kthimin e emigrantëve, Shqipëria ende nuk ka ndërtuar një strategji të qartë kombëtare për demografinë. Nëse trendi vazhdon, vendi mund të përballet me një realitet ku rritja ekonomike dhe zhvillimi do të kufizohen nga mungesa e kapitalit njerëzor. Shifrat e FMN-së nuk janë thjesht statistikë. Ato janë një sinjal i qartë se Shqipëria po humbet jo vetëm popullsi, por një pjesë të rëndësishme të së ardhmes së saj.
