Njëmbëdhjetë shtete anëtare të Bashkimit Evropian kanë bërë thirrje për ndryshimin e mënyrës së vendimmarrjes në politikën e jashtme të BE-së, duke kërkuar që të shqyrtohet mundësia e kalimit nga parimi i unanimitetit në votimin me shumicë të kualifikuar.
Austria, Danimarka, Belgjika, Finlanda, Franca, Gjermania, Luksemburgu, Holanda, Rumania, Spanja dhe Suedia i kanë drejtuar një letër Përfaqësueses së Lartë të BE-së për Politikën e Jashtme, Kaia Kallas, ku kërkojnë diskutim mbi reformimin e procesit të vendimmarrjes.
Në letër theksohet se konsensusi mbetet i rëndësishëm për legjitimitetin e Bashkimit Evropian dhe se shtetet do të vazhdojnë të synojnë marrëveshje të përbashkëta sa herë që kjo është e mundur.
Megjithatë, vendet nënshkruese paralajmërojnë se konsensusi nuk duhet të shndërrohet në një mekanizëm që pengon BE-në të veprojë.
“Përndryshe, do të kemi legjitimitet, por nuk do të kemi pushtet”, thuhet në dokument.
Gjermania, si shteti më i madh anëtar i BE-së, është ndër vendet që po udhëheqin përpjekjet për ndryshimin e mënyrës së marrjes së vendimeve në politikën e jashtme.
Sipas letrës, politika e jashtme evropiane po përballet me një realitet të ri, të shoqëruar me rritje të rivalitetit strategjik, paqëndrueshmëri dhe përpjekje për të dobësuar rendin ndërkombëtar të bazuar në rregulla.
Dokumenti përfshin pesë parime që synojnë të kufizojnë atë që shtetet e përshkruajnë si “sjellje penguese” në politikën e jashtme dhe të sigurisë së BE-së.
Ndër propozimet është edhe përdorimi më i shpeshtë i mekanizmave që do të mundësonin vendimmarrjen pa u bllokuar nga një shtet i vetëm anëtar.
Shtetet nënshkruese vlerësojnë se aftësia e BE-së për të mbrojtur interesat dhe vlerat e saj lidhet drejtpërdrejt me mundësinë për të mobilizuar shpejt dhe në mënyrë efektive fuqinë e përbashkët politike, ekonomike dhe diplomatike.
Aktualisht, sipas rregullave të BE-së, vendimet në fushën e politikës së jashtme kërkojnë unanimitet. Kjo nënkupton se një shtet i vetëm mund të bllokojë një vendim të mbështetur nga 26 vendet e tjera.
Çështja e vetos është bërë veçanërisht e debatueshme gjatë viteve të fundit, përfshirë rastet kur ish-kryeministri hungarez Viktor Orban e ka përdorur këtë mekanizëm për të kërkuar lëshime dhe për të avancuar interesat e Budapestit.
Më herët gjatë këtij viti, Orban shkaktoi një krizë pasi bllokoi një kredi prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën, për të cilën kishin rënë dakord liderët e BE-së. Bllokada lidhej me një mosmarrëveshje me Kievin rreth tubacionit të naftës Druzhba.
