Shkencëtarët e Universitetit Stanford në SHBA kanë përdorur inteligjencën artificiale për të projektuar për herë të parë viruse krejtësisht të reja që rezultuan funksionale dhe të afta të shumohen në laborator, raportojnë mediat ndërkombëtare.
Sipas studiuesve, ky është rasti i parë i dokumentuar ku një model i inteligjencës artificiale ka projektuar me sukses një gjenom të plotë viral.
Viruset e krijuara janë bakteriofagë, të cilët infektojnë vetëm bakteret dhe nuk paraqesin rrezik të drejtpërdrejtë për njerëzit. Nga 302 dizajne të gjeneruara nga modelet e AI-së, studiuesit sintetizuan në laborator kandidatët më premtues, ndërsa 16 rezultuan të aftë të shkatërrojnë bakterin E. coli.
Profesori Brian Hie e cilësoi arritjen si një hap të rëndësishëm në përdorimin e inteligjencës artificiale në biologji.
Modelet Evo1 dhe Evo2 nuk funksionojnë si modelet tradicionale gjuhësore që parashikojnë fjalët, por analizojnë dhe parashikojnë modele në kodin gjenetik. Ato janë trajnuar me të dhëna gjenetike nga viruse, baktere, bimë dhe organizma të tjerë.
Studiuesit shpresojnë se kjo teknologji mund të kontribuojë në zhvillimin e trajtimeve të reja kundër infeksioneve bakteriale që janë bërë rezistente ndaj antibiotikëve. Bakteriofagët konsiderohen një nga alternativat premtuese në luftën kundër rezistencës ndaj antibiotikëve.
Megjithatë, arritja ka ngritur edhe shqetësime për sigurinë biologjike. Ekspertë të sigurisë shëndetësore paralajmërojnë se aftësia e AI-së për të projektuar gjenome virale kërkon mbikëqyrje të kujdesshme, në mënyrë që teknologjia të mos keqpërdoret apo të krijojë rreziqe të reja.
Shkencëtarët theksojnë se kjo teknologji është ende në një fazë të hershme. Gjenomet e bakteriofagëve të krijuar janë relativisht të vogla krahasuar me gjenomet e organizmave të gjallë, ndërsa krijimi i formave më komplekse të jetës përmes AI-së mbetet një sfidë shumë më e madhe.
Ekspertët e biologjisë sintetike e konsiderojnë këtë zhvillim si një pikë kthese, pasi inteligjenca artificiale nuk po përdoret më vetëm për të analizuar sistemet biologjike, por edhe për të ndihmuar në projektimin e tyre.
Sipas tyre, në të ardhmen kjo qasje mund të përshpejtojë zhvillimin e terapive të reja, enzimave dhe antitrupave, por paralelisht kërkohen rregulla të qarta dhe mbikëqyrje ndërkombëtare për të parandaluar përdorimet e rrezikshme.
