Kuba është futur sërish në një përballje të ashpër politike me Shtetet e Bashkuara, pasi Presidenti i SHBA-së Donald Trump tha se do të ishte “i nderuar” të “merrte kontrollin e Kubës”. Presidenti kubanez Miguel Diaz-Canel u përgjigj ashpër, duke thënë se çdo përpjekje për të imponuar ose përmbysur rendin kushtetues do të haste në “rezistencë të pathyeshme”. Shkëmbimi i mesazheve vjen në një kohë kur Kuba po përballet me një nga krizat e saj më të rënda ekonomike dhe energjetike në dekada.
Trump e hapi krizën me një fjali, Havana reagoi menjëherë
Sipas raportit, Trump tha se do të ishte një “nder i madh” për Shtetet e Bashkuara të merrnin kontrollin e Kubës. Përgjigja e Diaz-Canel ishte e drejtpërdrejtë: Uashingtoni, sipas mendimit të tij, po zhvillon një luftë të ashpër ekonomike që funksionon si ndëshkim kolektiv kundër një populli të tërë. Ky formulim nuk është vetëm retorikë politike, por një mesazh se Kuba e interpreton presionin amerikan si një përpjekje për të shkelur sovranitetin përmes shterimit ekonomik dhe institucional.
Paralelisht, mediat dhe agjencitë amerikane po raportojnë këto ditë se Uashingtoni dhe Havana tashmë po zhvillojnë bisedime, ndërsa administrata Trump po sugjeron publikisht se një marrëveshje me Kubën mund të arrihet “leht”. Kjo do të thotë që retorika kërcënuese dhe kanalet diplomatike po lëvizin aktualisht njëkohësisht, gjë që e bën situatën edhe më të paparashikueshme.
Ky nuk është një incident i izoluar, por pjesë e një presioni më të gjerë.
Konteksti kryesor është se Kuba ka vuajtur nga një krizë ekonomike dhe energjitike prej muajsh. Reuters dhe AP raportojnë se presioni i SHBA-së mbi furnizimet me naftë e ka përkeqësuar më tej situatën tashmë të rëndë të ishullit, dhe vendi kohët e fundit kaloi nëpër një ndërprerje kombëtare të energjisë elektrike prej 29 orësh. Autoritetet kubaneze paralajmërojnë se edhe pas rivendosjes së rrjetit, mungesat e energjisë mbeten një problem serioz.
Kriza u thellua pas operacionit amerikan në Karakas në janar, i cili e la Kubën pa një nga aleatët e saj më të rëndësishëm, Venezuelën, veçanërisht në aspektin e furnizimeve me naftë. Për Havanën, kjo nuk është vetëm një goditje ekonomike, por një ngushtim gjeopolitik i hapësirës për mbijetesë.
Pse Kuba ka rëndësi tani
Kjo histori është e rëndësishme sepse nuk është thjesht një deklaratë tjetër e ashpër midis dy vendeve me një histori të gjatë armiqësie. Kur një president amerikan flet publikisht për “marrjen nën kontroll” të një vendi tjetër, dhe pala tjetër përgjigjet me rezistencë dhe një kërcënim për rendin kushtetues, kjo e ngre krizën përtej kornizës së një konflikti simbolik diplomatik.
Në të njëjtën kohë, Kuba nuk i plotëson kushtet nga një pozicion stabiliteti. Ishulli është goditur nga një krizë e thellë ekonomike, një kolaps energjitik dhe një presion i jashtëm në rritje. Kjo është arsyeja pse çdo përshkallëzim sot ka pasoja shumë më serioze sesa do të kishte në një moment politik më të qëndrueshëm.
Ditët në vijim do të jenë vendimtare nëse bisedimet midis Uashingtonit dhe Havanës do të vazhdojnë apo do të shtyhen në hije nga retorika më e ashpër dhe masat e reja. Deri më tani, nuk ka konfirmim të një plani konkret për ndërhyrjen amerikane, por ka sinjale të qarta presioni, kushtëzimi dhe një përpjekjeje për ta shndërruar krizën në Kubë në një kapitullim politik.
Për Kubën, kjo është një fazë tjetër në një histori të gjatë sanksionesh, rrethimi dhe mbijetese. Për rajonin dhe më gjerë, kjo është një provë se sa larg mund të shkojë gjuha e forcës përpara se të shndërrohet përsëri në realpolitikë.
