Qendra për Komunikime Qytetare publikoi sot hulumtimin mbikëqyrja publike e prokurimit publik, ku evidentohen parregullsi në tre tenderë publikë me vlerë miliona euro. Në tenderin për kuzhinat popullore në Shkup (1.5 milion euro), ushqimi shpërndahet në rrugë dhe jo sipas kontratës, ndërsa çmimet e vakteve janë më të larta se vlera reale. Rindërtimi i ish-ndërtesës së Bankës Komerciale është zvarritur për vite dhe kostoja është rritur me 32% përmes 51 aneks-marrëveshjeve, mbi kufirin ligjor. Ndërkohë, për 13 ekspertë në korridoret 8 dhe 10-d do të paguhen 3.8 milion euro, me tarifa mujore deri në 23 mijë euro dhe pa transparencë në përllogaritje, transmeton Portalb.mk.
Rasti i parë lidhet me tenderin për furnizimin me ushqim për kuzhinat popullore në Shkup, me vlerë prej 1.5 milion euro. Sipas hulumtimit, edhe pse dokumentacioni parashikon shërbim në ambiente të dedikuara, në shumicën e lokacioneve ushqimi shpërndahet në rrugë. Për më tepër, janë evidentuar mospërputhje në cilësinë dhe sasinë e vakteve, si dhe çmime që tejkalojnë ndjeshëm vlerën reale të produkteve.
Tenderi për përdoruesit e kuzhinave popullore në Shkup: Për 1.5 milion euro, ushqimi shpërndahet në rrugë dhe jo gjithmonë sipas marrëveshjes
- Kontrata për prokurimin publik të ushqimeve të gatshme për përdoruesit e kuzhinave popullore me vlerë 1.5 milion euro nuk po zbatohet në përputhje me kushtet e përcaktuara në dokumentacionin e tenderit dhe ofertën, gjë që është në kundërshtim me Ligjin për Prokurimin Publik.
- Dokumentacioni i tenderit i Ministrisë së Politikës Sociale, Demografisë dhe Rinisë i referohet ekzistencës së lokaleve që shërbejnë si mensa për të varfërit, por në praktikë, në 7 nga 9 vendet e listuara, ushqimi shpërndahet direkt në rrugë.
- Të dhënat në dokumentacionin e tenderit formuan bazën për përcaktimin e çmimit për vakt, ku kushtet e listuara kanë një ndikim të drejtpërdrejtë në realitetin dhe justifikimin e çmimit të rënë dakord.
- Vaktet që shteti paguan me 239 denarë janë dukshëm më të larta se çmimet me pakicë të produkteve nga të cilat janë bërë.
- Zbatimi i kontratës së prokurimit publik devijon nga kushtet e përcaktuara në kontratën e lidhur dhe në lidhje me menutë. Në ditë të caktuara, mungonin supa, fruta dhe djathë, dhe në raste individuale, sasitë e dorëzuara nuk ishin sipas kontratës.
- Në vend të 2 orëve të deklaruara, për shpërndarjen dhe shërbimin e ushqimit në secilin vend individual, furgonët vonohen nga 15 deri në 30 minuta.
Në tenderin e dytë, për rindërtimin e ish-ndërtesës së Bankës Komerciale, projekti ka tejkaluar ndjeshëm afatet dhe buxhetin fillestar. Nga një vlerë fillestare prej 6.6 milion euro, kontrata është rritur me 32%, duke arritur mbi kufirin ligjor të lejuar. Për më tepër, janë lidhur plot 51 aneks-marrëveshje, duke ngritur dyshime për planifikim të dobët dhe menaxhim joefikas të projektit.
Tender pafund: Rindërtimi i ish-ndërtesës së Bankës Komerciale me 51 aneks-marrëveshjesh dhe një vlerë të rritur me 32%
- Rindërtimi, fillimisht i planifikuar të zgjaste 18 muaj dhe të kushtonte 6.6 milionë euro, nuk ka përfunduar ende, pothuajse tre vjet pas përfundimit të kontratës.
- Gjatë rindërtimit, Shërbimi i Punëve të Përgjithshme dhe të Përbashkëta dhe kompania e ndërtimit lidhën gjithsej 51 anekse të marrëveshjes bazë, 10 prej të cilave brenda një dite.
- Vlera e kontratës kryesore me anekset është rritur me 2.1 milionë euro, ose 32% krahasuar me shumën e rënë dakord fillimisht, gjë që është në kundërshtim me Ligjin e Prokurimit Publik, i cili lejon rritje prej maksimumi 20%.
- Në anekset e lidhura janë evidentuar punime të paparashikuara gjatë ndërtimit dhe çdo tepricë që ka ndodhur. Vlera e kontratës bazë nuk është zvogëluar për mungesat, të cilat janë regjistruar, por nuk janë kompensuar nga tepricat.
- Ndërkohë, ShPPP-së i kërkohet të gjejë bazë ligjore për ripërdorimin e shumave të regjistruara prej 1.1 milion eurosh dhe t’i mundësojë kompanisë së ndërtimit t’i përdorë ato për zbatimin e pozicioneve të sapoparashikuara të zgjidhjeve të reja teknike dhe projektit të ri për mbrojtje kundër zjarrit (KZ-së) në ndërtesë. Ligji për Prokurimin Publik nuk lejon ripërdorimin e shumave dhe përdorimin e tyre në pozicionet e sapoparashikuara.
Ndërkohë, tenderi i tretë për angazhimin e ekspertëve për korridoret 8 dhe 10-d ka nxjerrë në pah kosto tepër të larta për shërbime konsulence. Për 13 ekspertë do të paguhen 3.8 milion euro, një shumë që krahasohet me pagat e dhjetëra punonjësve. Veçanërisht problematike konsiderohet mungesa e transparencës në përcaktimin e vlerës së tenderit dhe fakti që vetëm një ofertues ka marrë pjesë në procedurë.
Tenderi për ekspertë për korridoret 8 dhe 10-d: NP për rrugët shtetërore do të paguajë për 13 ekspertë aq sa për 92 punonjës
- Kostot e ndërtimit të seksioneve të autostradës së korridoreve VIII dhe X-d vazhdojnë të rriten – përveç kontratave të ndërtimit dhe mbikëqyrjes, një kontratë për asistencë teknike të ekspertëve për punonjësit e NP për rrugët shtetërore u përfundua në nëntor 2025 në shumën prej 3.8 milion eurosh.
- Tenderi për asistencë të ekspertëve u zhvillua në bazë të një programi të vjetër projekti, të përgatitur para fillimit të aktiviteteve të ndërtimit në korridore dhe pasi ishin shpenzuar tashmë 381 milion euro.
- Kontrata vjen dy vjet pas krijimit të njësisë së projekteve speciale për ndërtimin e seksioneve të autostradës dhe pasi numri i punonjësve në kompani u rrit me 42% (nga 352 në 501).
- Tarifat e ekipit të ekspertëve maqedono-serb të angazhuar variojnë midis 13,000 dhe 23,000 euro në muaj, për ekspert. Megjithatë, shumica e ekspertëve do të angazhohen për 50% të kohës së tyre, dhe disa edhe më pak.
- Për një angazhim 4-vjeçar, udhëheqësi i ekipit do të kërkojë 550.000 euro. Tetë ekspertë do të kushtojnë midis 272.000 dhe 500.000 euro, secili prej tyre individualisht, ndërsa katër kanë kontrata me vlerë më të ulët – midis 38.000 dhe 156.000 euro.
- Ekipi i ekspertëve përfshin gjithashtu një person nga njësia e zbatimit të projekteve të Bankës Botërore e krijuar në Ministrinë e Transportit. Shpërblimi mujor për të në Ministri, sipas të dhënave nga Open Finance, është 1.600 euro bruto (99.000 denarë) në muaj, ndërsa si ekspert, “Rrugët Shtetërore” do ta paguajë 10 herë më shumë, gjegjësisht 15.600 euro në muaj.
- Edhe pse vlera e parashikuar nuk u njoftua publikisht, oferta e ofertuesit të vetëm është pothuajse identike me vlerësimin e brendshëm prej 236 milionë denarësh. Rrugët Shtetërore nuk paraqitën llogaritje të saktë se si u përcaktua vlera e këtij tenderi.
Hulumtimi thekson se në të tre rastet ka indikacione të forta për mosrespektim të Ligjit për Prokurimin Publik, si dhe mungesë të kontrollit efektiv mbi shpenzimin e parave të qytetarëve. Gjetjet bazohen në analiza të dokumenteve publike.
Hulumtimin e plotë mund ta ndiqni në këtë LINK.
